ABD’de İşverenlere TPS Kapsamındaki Binlerce Göçmen Çalışanı İşten Çıkarma Talimatı

ABD İç Güvenlik Bakanlığı, Geçici Koruma Statüsü kapsamında ülkede yaşayan ve çalışan yüz binlerce göçmenin çalışma izinlerinin önümüzdeki haftalarda sona ereceğini belirterek işverenlere bu kişilerin işlerine son vermeleri gerektiğini bildirdi.

ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri tarafından yayımlanan duyurulara göre Haiti vatandaşlarının çalışma izinleri 24 Temmuz 2026 tarihinde sona erecek. Etiyopya, Myanmar, Somali, Güney Sudan, Suriye ve Yemen vatandaşları için verilen çalışma izinleri ise 17 Temmuz’da geçerliliğini kaybedecek.

Geçici Koruma Statüsü, doğal afet, silahlı çatışma veya ciddi siyasi istikrarsızlık nedeniyle ülkelerine güvenli şekilde dönemeyecek durumda olan yabancı ülke vatandaşlarına ABD’de geçici olarak yaşama ve çalışma hakkı sağlıyor.

Statünün sona ermesiyle birlikte bu kişiler yalnızca çalışma izinlerini kaybetmeyecek. Başka bir yasal göçmenlik statüsüne sahip olmayanlar, sınır dışı edilme riskiyle de karşı karşıya kalacak.

Yüz binlerce Haitili doğrudan etkilenecek

Karardan en fazla etkilenecek grup Haiti vatandaşları olacak. ABD’de 330 binden fazla Haitilinin Geçici Koruma Statüsü kapsamında yaşadığı belirtiliyor.

Suriye vatandaşları arasında bu statüye sahip yaklaşık 6 bin 100 kişi bulunuyor. Etiyopya, Myanmar, Somali, Güney Sudan ve Yemen vatandaşlarından oluşan diğer beş ülkedeki toplam TPS sahibi sayısının ise yaklaşık 20 bin olduğu tahmin ediliyor.

Bu rakamlar, yalnızca temmuz ayında yaklaşık 350 bin kişinin çalışma hakkını kaybedebileceğini gösteriyor.

ABD yönetiminin eylül ayı başında El Salvador vatandaşlarına verilen korumayı da sona erdirmesi bekleniyor. El Salvador’dan yaklaşık 200 bin kişinin TPS kapsamında bulunduğu tahmin ediliyor. Bu statünün de sona ermesi halinde etkilenen toplam çalışan sayısı daha da artabilir.

Sağlık ve yaşlı bakım sektörü etkilenebilir

TPS kapsamında çalışan göçmenler, ABD ekonomisinin iş gücü açığı yaşadığı birçok sektörde görev yapıyor.

Özellikle Haiti vatandaşlarından binlercesi sağlık hizmetleri, evde bakım ve yaşlı bakım sektörlerinde çalışıyor. Bu çalışanların bir bölümünün işten ayrılması, bakıma ihtiyaç duyan yaşlılar ve sağlık hizmeti sunan kuruluşlar açısından personel sıkıntısını artırabilir.

TPS sahipleri ayrıca üretim, inşaat ve taşımacılık sektörlerinde de yoğun olarak çalışıyor. İşveren temsilcileri, kısa süre içinde çok sayıda çalışanın iş hakkını kaybetmesinin işletmelerde vardiya, üretim ve hizmet devamlılığı sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Çalışanların işten çıkarılması, göçmen ailelerin gelirini doğrudan etkilerken bazı bölgelerde tüketici harcamalarının ve vergi gelirlerinin azalmasına da neden olabilir.

Değişen tarihler işletmeleri zor durumda bıraktı

Çalışma izinlerinin sona ereceği tarihler son haftalarda birkaç kez değiştirildi.

ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri daha önce izinlerin 1 Temmuz’da sona ereceğini açıklamış, ardından tarihi 10 Temmuz’a uzatmıştı. Kurum son duyurusunda Haiti vatandaşları için 24 Temmuz, diğer altı ülkenin vatandaşları için ise 17 Temmuz tarihini belirledi.

Son tarihlerin kısa aralıklarla değiştirilmesi, işverenlerin çalışanlarını hangi tarihe kadar yasal olarak istihdam edebileceği konusunda belirsizlik yarattı.

Bazı işletmelerin uzatma kararından haberdar olmadan çalışanlarını işten çıkardığı bildirildi. Bazı işverenler ise Yüksek Mahkeme kararının yürürlüğe girmesinin yaklaşık 30 gün sürebileceği düşüncesiyle çalışanları görevde tutmaya devam etti.

Amerikan İş Dünyası Göçmenlik Koalisyonu hukuk danışmanı Jacob Monty, TPS’nin henüz resmen sona ermediği dönemlerde bile bazı işverenlerin olası para cezalarından çekindiği için çalışanlarını erken işten çıkardığını söyledi.

Monty, göçmenlik kurumunun daha açık ve zamanında bilgilendirme yapmamasının gereksiz işten çıkarmalara yol açtığını belirtti.

Yüksek Mahkeme yönetimin önünü açtı

Yeni talimatlar, ABD Yüksek Mahkemesinin Trump yönetiminin Haiti ve Suriye vatandaşlarına verilen Geçici Koruma Statüsü’nü sona erdirme yetkisini onaylamasının ardından yayımlandı.

Mahkeme, ideolojik olarak bölünen 6’ya karşı 3 oyla aldığı kararda, İç Güvenlik Bakanının ilgili ülkeler için TPS korumasını sona erdirme yetkisine sahip olduğuna hükmetti.

Haiti ve Suriye vatandaşlarını temsil eden avukatlar, statünün sona erdirilmesinin siyasi gerekçelere ve ayrımcı yaklaşımlara dayandığını savundu. Mahkeme çoğunluğu ise yönetimin bu programı sonlandırma konusunda yasal yetkiye sahip olduğu sonucuna vardı.

Etiyopya, Myanmar, Somali, Güney Sudan ve Yemen vatandaşlarının korumalarının sona erdirilmesine karşı açılan davalar daha önce alt mahkemelerde süreci durdurmuştu. Ancak Yüksek Mahkeme kararı, alt mahkemelerin de yönetim lehine karar vermesini daha olası hale getirdi.

Federal hükümetin işverenlere gönderdiği bildirimlerde de alt mahkemelerin Yüksek Mahkeme kararına uyum sağlamasının beklendiği belirtildi.

Trump yönetimi programı kalıcı göç yolu olarak görüyor

Geçici Koruma Statüsü programı 1990 yılından bu yana uygulanıyor. Programın amacı, ülkelerindeki olağanüstü koşullar nedeniyle geri dönemeyen kişilere geçici koruma sağlamak.

Ancak bazı ülke vatandaşlarının statüsü, farklı yönetimler tarafından yıllar boyunca tekrar tekrar uzatıldı. Bu nedenle bazı kişiler ABD’de on yıllardır TPS kapsamında yaşıyor ve çalışıyor.

Trump yönetimi, programın geçici amacından uzaklaştığını ve uygulamada kalıcı bir göçmenlik sistemine dönüştüğünü savunuyor. Yönetim bu gerekçeyle çok sayıda ülkenin TPS korumasını sona erdirmeye çalışıyor.

Göçmen hakları savunucuları ise ilgili ülkelerdeki koşulların hâlâ güvenli olmadığını belirtiyor. Güney Sudan, Somali ve Yemen’de silahlı çatışmaların, altyapı sorunlarının ve uluslararası yardımlardaki kesintilerin devam ettiği vurgulanıyor.

ABD yönetimi kısa süre önce Lübnan vatandaşlarına verilen Geçici Koruma Statüsü’nü uzattı. Buna rağmen Yüksek Mahkeme kararı, yönetimin ilerleyen dönemde başka ülkeler için sağlanan korumaları da sona erdirmesini kolaylaştırabilir.

İşverenler çalışanların belgelerini kontrol etmeli

ABD’de TPS kapsamında çalışan kişilerin işverenlerinin, çalışanların istihdam yetkisi belgelerindeki yeni son tarihleri dikkatle kontrol etmesi gerekiyor.

İşverenler, çalışma izni devam eden bir kişiyi yalnızca statüsünün gelecekte sona erecek olması nedeniyle erken işten çıkarmamalı. Ancak çalışma izni sona erdikten sonra geçerli başka bir çalışma hakkı sunamayan kişilerin istihdam edilmesi, işletmeler açısından federal yaptırım riski doğurabilir.

TPS sahibi çalışanların ise farklı bir göçmenlik statüsü, iltica başvurusu, çalışma izni veya aile temelli başvuru üzerinden yasal haklarının devam edip etmediğini kontrol etmeleri önem taşıyor.

Temmuz ayında yürürlüğe girecek değişiklikler, hem yüz binlerce göçmen ailenin geçimini hem de göçmen iş gücüne bağımlı sektörlerin faaliyetlerini doğrudan etkileyebilir. Son tarihlerin yeniden değiştirilme ihtimali bulunduğu için çalışanların ve işverenlerin ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri tarafından yayımlanan güncel duyuruları yakından takip etmesi gerekiyor.